Pińczów, miasto powiatowe (województwo świętokrzyskie).
Pińczów to niewielkie miasto, bogate w zabytki i pięknie położone nad rzeką Nidą. Jednym z ważniejszych zabytków miasta jest dawny zespół klasztorny paulinów z kościołem św. Jana Ewangelisty. Ta pierwotnie gotycka budowla została zupełnie przebudowana po 1642 r. w stylu wczesnego baroku. Obecnie kościół złożony jest z korpusu trójnawowego o czterech przęsłach i wydłużonego prezbiterium, zamkniętego półkoliście. Od południa do korpusu dostawiona jest barokowa kaplica Aniołów o od zachodu kruchta. Fasada zachodnia zwieńczona została wczesnobarokowym szczytem, ujętym w wolutowe spływy, latarenki i obeliski z rzeźbą św. Jana Ewangelisty. Elewacje zewnętrzne opięte są uskokowymi przyporami. Okna w prezbiterium zamknięte zostały łukiem segmentowym, zaś w korpusie posiadają zamknięcia półkoliste. Nad prezbiterium i nawą główną znajdują się dachy dwuspadowe, z wieżyczką na sygnaturkę z podwójną latarnią nad nawą. Nad nawami bocznymi dachy pulpitowe, a kapica nakryta jest kopułą z latarnią. Wewnątrz nawa główna otwarta jest do naw bocznych półkolistymi arkadami, analogiczna arkada zamyka łuk tęczy. Sklepienia w nawie głównej i prezbiterium kolebkowe z lunetami ozdobione bogatą dekoracją stiukową o motywach geometrycznych. Wyposażenie wnętrza jest przeważnie barokowe i późnobarokowe z XVII i XVIII w. Ołtarz główny i dziewięć ołtarzy bocznych wykonanych zostało w latach 1744-48. Po obu stronach prezbiterium ustawione są dwurzędowe stalle wczesnobarokowe z XVII w. z rzeźbami apostołów i świętych oraz obrazami z życia śś. pustelników. Chór muzyczny barokowy z 1. poł. XVIII w. z organami wykonanymi po 1757 r. przez organmistrza Wojciecha Szyplewskiego z Krakowa. W południowej ścianie kruchty umieszczony został późnorenesansowy nagrobek mieszczki pińczowskiej Anny z Łaszczów Jakubczykowej (zm. 1618) i jej synów, Jacka i Jana, z płaskorzeźbionymi postaciami zmarłych, modlących się pod krzyżem. Przy kościele od zachodu stoi ukośnie barokowa dzwonnica z bramą, wzniesiona w latach 1685-91. Ciekawym rozwiązaniem jest nadwieszone przejście łączące kościół z budynkiem klasztornym, wzniesionym dla paulinów w 1. poł. XVII w.

LITERATURA

Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, T. III, Województwo kieleckie, z. 1, Powiat pińczowski, Warszawa 1957
Łoziński J., Pomniki sztuki w Polsce, T. 1, Małopolska, Warszawa 1985