dolnośląskie

Jawor, kościół Pokoju p.w. Ducha Świętego

Lokalizacja: Jawor, pl. Park Pokoju 2 (51.053905, 16.189089)
Budowa: 1654-56
Architekt: Albrecht von Säbisch
Styl: barok

HISTORIA. Kościół został zbudowany w latach 1654-1656 według projektu Albrechta von Säbisch przez mistrza ciesielskiego Andreasa Gumpera z Jawora jako jeden z trzech tego typu kościołów na Śląsku. W 1704 r. dobudowano do niego zakrystię a w 1709 r. dzwonnicę. W 2001 r. wpisany został na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

ARCHITEKTURA. Barokowy kościół zbudowany z drewna o konstrukcji szkieletowej na podmurówce ceglanej. Posiada plan prostokątnej trójnawowej bazyliki zamkniętej trójkątnie. Od północy do korpusu przylega zakrystia a od południa dostawiona jest kwadratowa wieża z masywnymi przyporami nakryta hełmem baniastym z latarnią. Nawa główna nakryta jest dachem dwuspadowym a nawy boczne nakrywają dachy jednospadowe. Ściany szkieletowe na zewnątrz wypełnione są gliną i otynkowane. Wewnątrz nawa główna otoczona jest z trzech stron emporami, czterokondygnacyjnymi od strony naw bocznych i trójkondygnacyjną emporą organową od zachodu. W narożnikach prezbiterium znajdują się dwie loże szlacheckie wsparte na słupie. Nawę główną nakrywa klepienie w formie kasetonowego stropu z odsłoniętymi częściowo krokwiami.

WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE pochodzi przeważnie z 1. połowy XVII w. i początku XVIII w. Ołtarz główny wykonał  w 1672 r. Matthias Schneider z Kamiennej Góry, być może według projektu Albrechta von Säbisch. Ambona podparta na rzeźbie anioła i ozdobiona figurami ewangelistów, Mojżesza i św. Jana Chrzciciela na koszu i balustradzie schodów jest dziełem  legnickiego rzeźbiarz Matthiasa Knote z 1671 r. Chrzcielnica z 1656 r. ze srebrną misą z końca XVII w. Organy z klasycystycznym prospektem z lat 1855-1856 wykonane przez organmistrza z Wrocławia Adolfa Aleksandra Lummerta. Konfesjonały barokowe, trzy wykonane w 1683 r. z fundacji mieszkańców Kamiennej Góry i jeden z 1708 r. ufundowany przez mieszkańców Jawora. Ława pastorska z 1683 r. z malowanymi w 1708 r. przedstawieniami trzech Cnót Boskich na balustradzie. Balustrady empor zdobi polichromia figuralna i ornamentalna powstała w 1710 r., obok ornamentów roślinnych przedstawia obrazy ze Starego i Nowego Testamentu oraz Apokalipsy.

LITERATURA

Pilch J., Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Sztuka polska t. IV. Wczesny i dojrzały barok (XVII w.), wyd. Arkady, Warszawa 2013

Jawor, kościół Pokoju p.w. Ducha Świętego

• Poprzedni artykuł
• Następny artykuł