Sosnowiec, katedra Wniebowzięcia NMP
Lokalizacja: Sosnowiec, Kościelna 1 (50.274664, 19.131870)
Budowa: 1893-1899
Architekt: Karol Kozłowski
Styl: neoromanizm
HISTORIA. Kościół został zbudowany w latach 1893-1899 według projektu architekta Karola Kozłowskiego. W 1992 r. po utworzeniu diecezji sosnowieckiej został podniesiony do godności katedry. W 2014 r. spłonął dach świątyni niszcząc część polichromii, m.in. największą sceną Ukoronowania Matki Bożej. W kolejnych latach przeprowadzono odbudowę dachu i gruntowna restaurację polichromii.
ARCHITEKTURA. Neoromański kościół zbudowany na planie krzyża łacińskiego, złożony jest z pięcioprzęsłowego, trójnawowego bazylikowego korpusu, transeptu i dwuprzęsłowego prezbiterium zamkniętego półkoliście. Od frontu kościół poprzedza wysoka wieża ujęta po bokach aneksami. W narożnikach między prezbiterium a ramionami transeptu dostawione są przybudówki zakrystyjne. Na zewnątrz kościół opięty jest przyporami. Nawa główna, ramiona transeptu i prezbiterium przebite są dużymi prostokątnymi oknami zamkniętymi półkoliście. Ściany szczytowe transeptu wypełniają duże rozety i wieńczą trójkątne szczyty. Nawy boczne oświetlone są niewielkim podwójnymi oknami zamkniętymi półkoliście. Nawę główną, prezbiterium i transept nakrywają dachy dwuspadowe, z wieżyczką na sygnaturkę nad skrzyżowaniem naw. Nawy boczne nakryte są dachami jednospadowymi. Wieża zbudowana na planie kwadratu, w trzeciej kondygnacji przechodząca w ośmiobok, w najwyższej kondygnacji ujęta narożnymi wieżyczkami i nakryta ostrosłupowym hełmem. W przyziemiu wieży znajduje się duży portal zamknięty półkoliście. Aneksy wieżowe są dwukondygnacjowe i nakryte dachami jednospadowymi z półkolistymi portalami od północy i południa. Wewnątrz nawa główna otwarta jest na nawy boczne półkolistymi arkadami wspartymi na cylindrycznych filarach. Powyżej ściany nawy rozczłonkowane są służkami podtrzymującymi sklepienia krzyżowo-żebrowe rozdzielone gurtami. Na arkadami międzynawowymi, pomiędzy służkami rozmieszczone są triforia i duże okna zamknięte półkoliście. Sklepienia krzyżowo-żebrowe nakrywają też prezbiterium, ramiona transeptu i kaplice boczne.
WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Ściany wnętra zdobi polichromia ornamentalna i figuralna wykonana w latach 1904-1906 przez Włodzimierza Tetmajera i Henryka Uzięmbłę. Polichromia przedstawia zarówna sceny religijne jak i związane z historią Polski. Witraże w oknach zostały wykonane według projektu Jana Bukowskiego w latach 1932-1938 r. w Krakowskim Zakładzie Witrażów S.G. Żeleński. Wyposażenie wnętrza jest neobarokowe i pochodzi z czasu budowy kościoła. Składają się na nie m.in. ołtarze, ambona, ławy i konfesjonały. W ołtarzu głównym znajduje się obraz Wniebowzięcie NMP namalowany prze Włodzimierza Tetmajera. Drzwi do katedry zostały wykonane według projektu Czesława Dźwigaja w 2018 r.
LITERATURA
Pilch J., Leksykon Zabytków Górnego Śląska, wyd. Arkady 2008
Strona internetowa: https://katedrasosnowiecka.pl/
