- Szczegóły
- Autor: Marek Sztorc
- Kategoria: województwo warmińsko-mazurskie
- Odsłon: 1301
Lokalizacja: Frombork, Adama Mickiewicza 11 (54.359065, 19.681636)
Budowa: XIV w.
Styl: gotyk
HISTORIA. Kościół wzniesiony w XIV w., następnie został zniszczony w 1461 r. w czasie wojny trzynastoletniej. Był odbudowywany w latach 1474-90. Ponownie zniszczony przez pożar w 1574 i następnie odbudowany. W 1945 r. został spalony w czasie sowieckiej ofensywy. Odbudowany w latach 1972-73. Kościół nie pełni funkcji sakralnych a do 2002 r. mieściła się w nim kotłownia.
ARCHITEKTURA. Gotycki kościół wzniesiony jako trójnawowa, czteroprzęsłowa hala z niewyodrębnionym prezbiterium, zakrystią od wschodu i kruchtą dobudowaną od zachodu w końcu XVII w. Na zewnątrz kościół opięty jest jedno i dwuskokowymi przyporami, między którymi rozmieszczone są wąskie dwudzielne okna ostrołukowe. Elewacje południowa i północna są trójdzielne, o najszerszych środkowych przęsłach, z ostrołukowymi oknami i blendami. Szczyty trójkątne również wypełnione blendami. Wnętrze pozbawione sklepień i nakryte otwartą więźbą dachową. Nawy wydzielone są ośmiobocznymi filarami podtrzymującymi ostrołukowe arkady. Do wnętrza od zachodu prowadzi ostrołukowy portal wejściowy.
DZWONNICA wolno stojąca, zbudowana na planie kwadratu. Dolna części ceglana z XVI w., górna kondygnacja nadbudowana z drewna po pożarze w 1703 r.
LITERATURA
Architektura gotycka w Polsce, pod. red. T. Mroczko i M. Arszyńskiego, Warszawa 1995
- Szczegóły
- Autor: Marek Sztorc
- Kategoria: województwo warmińsko-mazurskie
- Odsłon: 1154
Lokalizacja: Elbląg, Rzemieślnicza 29 (54.165359, 19.399011)
Budowa: 1405 – XIV w.
Styl: gotyk
HISTORIA. Kościół zbudowany został w 1405 r. W połowie XVI w. wnętrze zostało nakryte drewnianym sklepieniem stalaktytowym, jedynym takim na Pomorzu Wschodnim. W 1896 r. kościół został powiększony o neogotyckie prezbiterium z transeptem. W 1945 r. w czasie sowieckiej ofensywy wnętrze kościoła zostało wypalone. W latach 1973-77 kościół został odbudowany z przeznaczeniem na Spółdzielczy Dom Kultury „Pegaz”. Na krótko przed wprowadzenie stanu wojennego w grudniu 1981 r. władze komunistyczne przekazały świątynię Kościołowi Rzymskokatolickiemu.
ARCHITEKTURA. Gotycki kościół złożony jest z trójprzęsłowej nawy i wieży od zachodu, częściowo wtopionej w korpus. Na zewnątrz kościół opięty jest przyporami uskokowymi, między którymi rozmieszczone są okna ostrołukowe, trójdzielne. Elewację koronuje fryz arkadkowy o maswerkowej dekoracji. Nawę nakrywa dach dwuspadowy. Wieża z przedsionkiem w przyziemiu, w dolnej części czworoboczna, w górnej przechodząca w ośmiobok i nakryta spłaszczonym daszkiem namiotowym. Do wnętrza prowadzą dwa ostrołukowe ołtarze, od zachodu i południa.
WYPOSAŻENIE KOŚCIOŁA uległo zniszczeniu w 1945 r., część zabytków mogła zostać wywieziona z Elbląga w głąb Niemiec jeszcze przed nadejściem Armii Czerwonej.
LITERATURA
Architektura gotycka w Polsce, pod. red. T. Mroczko i M. Arszyńskiego, Warszawa 1995
- Szczegóły
- Autor: Marek Sztorc
- Kategoria: województwo warmińsko-mazurskie
- Odsłon: 1415
Lokalizacja: Braniewo, Świętokrzyska 10 (54.391062, 19.808011)
Budowa: 1722-1744
Styl: barok
HISTORIA. Pierwszy drewniany kościół został zbudowany w tym miejscu pod koniec XVII w. Upamiętniał on cudowne wydarzenie z 1626 r. kiedy to żołnierze szwedzcy sprofanowali zawieszony na drzewie obraz Trójcy Świętej. Z trafionego kulami obrazu miała wypłynąć ciecz podobna do krwi. Obecny kościół zbudowany został w latach 1722-42 z inicjatywy jezuitów z Braniewa. Zakonnicy opiekowali się świątynią do 1780 r., czyli do momentu kasaty zakonu w Prusach Wschodnich. W 1923 r. kościół został przekazany niemieckim redemptorystom, którzy dobudowali budynki klasztorne. Po 1945 r. opiekę nad kościołem przejęli polscy redemptoryści.
ARCHITEKTURA. Barokowy kościół zbudowany na planie krzyża greckiego, którego ramiona wschodnie i zachodnie są nieco dłuższe. Nad kwadratową częścią środkową wznosi się kopuła z latarnią na tamburze, częściowo ukrytym pod dachami wielospadowymi. Ceglane elewacje zewnętrzne od południa przebite są oknami: w części prezbiterialnej oknem eliptycznym, w części centralnej dużym oknem o łuku odcinkowym i w części zachodniej oknem o łuku półkolistym. Okno w części centralnej ujęte jest dwoma półkolistymi wnękami z rzeźbami Chrystusa i nieznanej świętej, wykonanymi przez Jana Chrystiana Schmidta z Reszla poniżej znajduje się zamurowany portal wejściowy. Wewnątrz ramiona krzyża nakryte są sklepieniami kolebkowymi.
WYPOSAŻENIE WNĘTRZA jest jednolite późnobarokowe z czasu budowy kościoła w 2. ćwierci XVIII w. Ołtarz główny został wykonany w latach 1738-41 i znajduje się w nim obraz Tron Łaski z 1625 r. Dwa ołtarze boczne wykonał Jan Chrystian Schmidt z Reszla. Pozostałe elementy wyposażenia stanowią ambona i chór muzyczny.
LITERATURA
Łoziński J., Pomniki sztuki w Polsce, t. 2. Pomorze, wyd. Arkady
Strona internetowa: https://sankt.pl
- Szczegóły
- Autor: Marek Sztorc
- Kategoria: województwo warmińsko-mazurskie
- Odsłon: 1825
Lokalizacja: Elbląg, Kuśnierska 6 (54.160612, 19.394263)
Budowa: 1246 – XIV w.
Styl: gotyk
HISTORIA. Budowę kościoła dla dominikanów rozpoczęto w 1246 r. od wzniesienia prezbiterium. Do końca XIII w. zbudowano jednonawowy korpus (dzisiejsza nawa północna). W XIV w. dobudowano nawę południową, która pierwotnie była niższa od nawy północnej i nakryta oddzielnym dachem. W 1504 r. kościół został zniszczony przez pożar. W czasie odbudowy do 1514 r. nawa południowa została podwyższona i korpus uzyskał układ halowy. W 1542 r. kościół został przekazany przez radę miejską gminie ewangelickiej i pozostawał w rękach protestantów do 1945 r. W tym samym roku kościół został zniszczony w wyniku działań wojennych. Runęły wtedy sklepienia obu naw korpusu oraz szczyty. Bez większych zniszczeń przetrwało jedynie prezbiterium. Kościół został odbudowany w latach 1966-70. Założono więźbę dachową ale nawy pozostawiono bez sklepień. Kolejne prace w latach 1976-82 przystosowały kościół do pełnienia funkcji wystawienniczych. Obecnie w kościele mieści się galeria sztuki Galeria EL
ARCHITEKTURA. Gotycki kościół złożony z dwunawowego, czteroprzęsłowego halowego korpusu oraz czteroprzęsłowego prezbiterium na przedłużeniu nawy północnej, zamkniętego ścianą prostą. Do prezbiterium od północy dostawiona jest trójprzęsłowa zakrystia. Korpus poprzedza obszerna kruchta. Na zewnątrz kościół opięty jest dwuskokowymi przyporami, między którymi rozmieszczone są ostrołukowe okna trójdzielne. Szczyt fasady wypełniony jest blendami ostrołukowymi w trzech strefach i ze sterczynami wyrastającymi z jego krawędzi. Poniżej znajdują się dwa czterodzielne okna ostrołukowe z maswerkami. Szczyt wschodni korpusu podzielony jest lizenami i zwieńczony sterczynami na krawędziach. Szczyt prezbiterium wypełniony jest blendami. We wschodnich ścianach korpusu i prezbiterium umieszczone są czterodzielne okna ostrołukowe z maswerkami. Korpus nawowy i prezbiterium nakryte są dachami dwuspadowymi. Wewnątrz prezbiterium nakryte jest sklepieniem krzyżowo-żebrowym. W korpusie filary międzynawowe ośmioboczne. Nawy korpusu nakryte otwartą więźbą dachową.
LITERATURA
Architektura gotycka w Polsce, pod. red. T. Mroczko i M. Arszyńskiego, Warszawa 1995
- Szczegóły
- Autor: Marek Sztorc
- Kategoria: województwo warmińsko-mazurskie
- Odsłon: 1395
Lokalizacja: Braniewo, Katedralna (54.381193, 19.8246598)
Budowa: 1346 – po 1425
Styl: gotyk
HISTORIA. Kościół budowany był w kilku etapach. W pierwszym etapie od końca XIII w. do 1. połowy XIV w. wzniesiono korpus bazylikowy. Od 1346 r. rozpoczęto budowę prezbiterium a w latach 1361-67 korpus bazylikowy przekształcono na halowy, podwyższając ściany naw i wznosząc nowe filary i arkady międzynawowe. Przed 1425 r. rozpoczęto budowę wieży, kaplic bocznych i sklepień. W 1480 r. ponownie nakryto sklepieniami korpus. W 1945 r. kościół został zbombardowany i wypalony, przetrwała tylko część murów obwodowych i wieży. Odbudowa kościoła prowadzona była w latach 1975-81.
ARCHITEKTURA. Gotycki kościół zbudowany z cegły, złożony z sześcioprzęsłowego, trójnawowego halowego korpusu i krótkiego, jednoprzęsłowego prezbiterium zamkniętego trójbocznie. Od zachodu do korpusu dostawiona jest wieża na rzucie kwadratu, z kruchtą i portalem w przyziemiu, ujęta po bokach dwuprzęsłowymi kaplicami. Na zewnątrz kościół opięty jest uskokowymi przyporami, między którymi rozmieszczone są trójdzielne okna ostrołukowe. Korpus nawowy i prezbiterium nakrywają dachy dwuspadowe. Nad kaplicami przy wieży dachy jednospadowe. Elewacje wieży, podzielone na kilka kondygnacji, wypełnione są oknami i blendami ostrołukowymi. Wieżę nakrywa spłaszczony dach namiotowy, zwieńczony z latarnią. Wnętrza nakryte są sklepieniami gwiaździstymi, w korpusie wspartymi na ośmiobocznych filarach. Nawy boczne korpusu otwarte są do nawy głównej ostrołukowymi arkadami. W kościele zachowało się kilka gotyckich portali ostrołukowych.
WYPOSAŻENIE WNĘTRZA uległo całkowitemu zniszczeniu w 1945 r. Przetrwała jedynie płyta nagrobna biskupa Pawła Legendorfa (zm. 1467), kamienna z brązową postacią zmarłego (obecnie w Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie). W zakończeniu prawej nawy ustawiony jest późnogotycki tryptyk.
LITERATURA
Architektura gotycka w Polsce, pod. red. T. Mroczko i M. Arszyńskiego, Warszawa 1995
Łoziński J., Pomniki sztuki w Polsce, t. 2. Pomorze, wyd. Arkady
