Florencja, kościół Santa Maria a Firenze (Badia Fiorentina)
Firenze, abbazia di Santa Maria a Firenze (Badia Fiorentina)
Lokalizacja: Florencja, Via del Proconsolo (43.770505, 11.257616)
Budowa: 1285, 1627-1631
Architekt: Arnolfo di Cambio, Matteo Segaloni
Styl: gotyk, barok
HISTORIA. Opactwo benedyktynów we Florencji zostało założone w 978 r. z fundacji Ugo, hrabiego Toskanii. W 1285 r. kościół został gruntowne przebudowany w stylu gotyckim przez florenckiego budowniczego Arnolfo di Cambio, który zmienił orientacje świątyni z apsydą zwrócona w stronę Via del Proconsolo. Koło 1330 r. dobudowano do kościoła wysoką dzwonnicę. W latach 1627-1631 kościół został gruntownie przekształcony według projektu Matteo Segaloni, który ponownie zmianił orientację kościoła na północ-południe.
ARCHITEKTURA. Gotycki kościół przekształcony w okresie baroku posiada układ północ-południe. Kościół złożony jest z prostokątnej nawy ujętej po bokach kaplicami bocznymi, prostokątnego prezbiterium zamkniętego półkolista apsydą oraz wysokiej dzwonnicy dostawionej od północnego =-zachodu. Z elewacji bocznych najbardziej okazała jest elewacja południowa, która dawniej stanowiła zamknięcie prezbiterium. Jest ona trójdzielna, ze środkowa częścią wypełnioną dużymi ślepymi ostrołukowymi oknami i nakrytą trójkątnym szczytem oraz polami bocznymi z wąskimi ostrołukowymi oknami i zwieńczonymi półszczytami. Nawę nakrywa czterospadowy dach namiotowy zaś nawy boczne i prezbiterium nakrywają dachy dwuspadowe. Wewnątrz ściany opięte są pilastrami, dźwigającymi obiegający gzyms, który wydziela górną partię ścian z oknami. Po obu stronach prezbiterium półkoliste arkady wydzielają dwie boczne kaplice. Prezbiterium nakrywa sklepienie kolebkowe a nad nawą drewniany strop kasetonowy wykonany w 1631 r.
Dzwonnica zbudowana na planie ośmioboku, podzielona na kilka kondygnacji, z których każda przebita jest dwudzielnymi ostrołukowymi oknami, szczególnie wydłużonymi w dwóch najwyższych kondygnacjach. Dzwonnicę nakrywa ceglany hełm ostrosłupowy, razem z którym wysokość budowli sięga na 70 metrów.
WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Najcenniejszym obiektem w kościele jest obraz Objawienia Dziewicy św. Bernardowi namalowany przez Filippino Lippi z 1486 r. i umieszczony w ołtarzu na lewo od wejścia. W kaplicach po obu stronach prezbiterium znajdują się dwa XVI-wieczne obrazy: Zesłanie Ducha Świętego, malowany przez Mirabello Cavalori oraz Chrystus na Kalwarii, dzieło Giovan Battista Naldini. Na jednej ze ścian zawieszony jest tez obraz Wniebowzięcie NMP namalowany przez Giorgio Vasari w 1568 r. Na ścianach kościoła znajdują się też interesujące pomniki nagrobne. W warsztacie Bernardo Rossellino powstał pomnik Gianozzo Pandolfini (zm. 1456), Mino da Fiesole wyrzeźbił pomnik Bernardo Giugni (zm. 1456), prawnika i dyplomaty, ten sam rzeźbiarz wykonał w latach 1466-1481 nagrobek Ugo z Toskanii, fundatora opactwa oraz dossale Neroni (dossale to tylnia ściana retabulum ołtarza), w formie potrójnej arkady z płaskorzeźbami Matki Bożej z Dzieciątkiem oraz świętymi Leonardem i Wawrzyńcem. Na ścianach zachowały się fragmenty średniowiecznych fresków przypisywane Nardo di Cione.
Portal prowadzący do klasztoru od ulicy via del Proconsolo zwieńczony jest lunetą z terakotową rzeźbą Matki Bożej z Dzieciątkiem w otoczeniu aniołów z przełomu XV i XVI w. przypisywaną Benedetto Buglioni.
LITERATURA
Knaurs Kulturführer in Farbe, Florenz und Toskana, Augsburg 1998
Wirtz R.C., Florencja. Sztuka i architektura, wyd. Ullmann 2008
Zucconi G., Florence an architectural guide, Verona 1995
Florencja, kościół Santa Maria a Firenze (Badia Fiorentina)
