Turyn, bazylika Santa Maria Consolazione
Torino, basilica di Santa Maria della Consolazione
Turyn, bazylika Matki Bożej Pocieszenia
Lokalizacja: Turyn, Piazza Santa Maria Consolazione (45.076767, 7.679124)
Budowa: 1665–1680, 1726-1740, 1899-1904
Architekt: Guarino Guarini, Filippo Juvarra
Styl: Barok, późny barok, neoklasycyzm
HISTORIA. Już w V w. na obecnym miejscu istniał kościół św. Andrzeja. Na początku XI w. opiekę nad kościołem przejęli benedyktyni, którzy w zbudowali nową trójnawową świątynię, z której do naszych czasów zachowała się dzwonnica. W 1104 r. odnaleziono w kościele wizerunek Matki Bożej Pocieszycielki, który od tej pory otoczony był kultem wiernych. Wiadomo, że kolejna rozbudowa kościoła miał miejsce w połowie XV w. W 1589 r. opiekę nad świątynią objęli cystersi. Obecny kościół został wzniesiony w latach 1665-1680 według projektu Guarino Guarini. W 1703 r. Antonio Bertoli zmodyfikował projekt i wzmocnił filary kopuły. Kolejna przebudowa kościoła miała miejsce w latach 1726-1740 pod kierunkiem architekta Filippo Juvarra, który na nowo zaprojektował prezbiterium i kopułę z latarnią. 1802 r. cystersi zostali zmuszeni do opuszczenia klasztoru i kościoła. Obecny wygląd kościół uzyskał w wyniku częściowej przebudowy w latach 1899-1904, kiedy to do centralnej nawy dostawiono cztery owalne kaplice. Budowla został uszkodzona w czasie nalotu brytyjskiego lotnictwa w sierpniu 1943 r.
ARCHITEKTURA. Barokowy kościół złożony z trzech głównych brył, szerokiej eliptycznej nawy od zachodu nazywanej Salą św. Andrzeja z kaplicą Maryjną od północy, sześciobocznej centralnej nawy nakrytej kopułą z latarnią i otoczoną czterema eliptycznymi kaplicami także nakrytymi kopułami oraz również owalnego prezbiterium nakrytego kopułą z latarnią. Od zachodu kościół poprzedza otwarty czterokolumnowy klasycystyczny portyk nakryty trójkątnym tympanonem. Elewacje zachodniej nawy opięte są pilastrami, w górnej kondygnacji przebite dużymi prostokątnymi oknami nakrytymi odcinkowymi naczółkami. Nawe tę nakrywa spłaszczony dach wielospadowy. Centralną Nawe nakrywa kopuła z latarnią posadowiona na sześciodzielnym tamburze. Ściany wewnątrz kościoła obłożone są okładziną z barwnych marmurów i opięte parami pilastrów dźwigających obiegające gzymsy z belkowaniem. Między pilastrami rozmieszczone są półkoliste arkady otwarte na kaplice boczne i wnęki ołtarzowe. Zachodnia nawa nakryta jest sklepieniem kolebkowym z lunetami. Środkową nawę nakrywa kopuła z latarnią, podobnie jak cztery kaplice oraz część prezbiterialną.
WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. W prezbiterium w późnobarokowym ołtarzu głównym zaprojektowanym Filippo Juvarra, umieszczony jest obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem, będący XV-wieczną kopią wcześniejszego zaginionego obrazu. U wejścia do prezbiterium po prawej stronie umieszczona późnobarokowa ambona o bogatej dekoracji snycerskiej. W Sali św. Andrzeja w przeszklonej trumnie złożone zostało ciało św. Giuseppe Cafasso (zm. 1860). W kościele znajduje się też pomnik nagrobny kardynała Agostino Richelmy (zm. 1923) z leżącą postacią zmarłego oraz rzeźba dwóch modlących się księżnych z dynastii Habsburgów: Marii Teresy Habsbursko-Toskańskiej i Marii Adelajdy Habsburg wykonana przez Vincenzo Vela w 2. połowie XIX w.
DZWONNICA. Na prawo od fasady dostawiona jest romańska dzwonnica, zbudowana na planie kwadratu i w czterech najwyższych kondygnacjach przebita dwu- i trójdzielnymi oknami.
LITERATURA
Chiese, Campanili & Campane di Torino, opr. zb., Turyn 2021
Knaurs Kulturführer in Farbe. Italien, opr. zb. Augsburg 2000
Strona internetowa: https://www.laconsolata.org
Turyn, bazylika Santa Maria della Consolazione
