Vicenza, chiesa della Madonna di Monte Berico

Lokalizacja: Vicenza, Viale Dieci Giugno 87 (45.535001, 11.545499)
Budowa:
 przed 1430 r., 1688 - 1763

Architekt: Carlo Borella
Styl: gotyk, późny barok

Kościół położony jest na wzniesieniu Monte Berico, w miejscu dwóch objawień Maryjnych w 1426 i 1428 r. Matka Boża objawiła się dwukrotnie ubogiej kobiecie Vincenzy Pasini w czasie szalejącej epidemii i prosiła o wzniesienie kościoła jej poświęconego w zamian obiecała, że zaraza ustąpi.

HISTORIA. Pierwotny gotycki kościół zbudowany został, na krótko po objawieniach przed 1430 r. Około 1480 r. przebudowano prezbiterium według projektu Lorenzo da Bologna i dobudowano kaplice fundowane przez zamożne rody Vicenzy. W latach 1578-79 dobudowano kwadratową nawę według projektu Andrei Palladio, która miała pomieścić licznie przybywających pielgrzymów. W 1688 r. nawę te zburzono i na jej miejsce wzniesiono do 1763 r. obecny kościół, który zaprojektował Carlo Borella z Vicenzy. W 1826 r. rozpoczęto budowę dzwonnicy. W XIX w. przebudowano jeszcze gotycką część kościoła nadając jej cechy neogotyckie.

ARCHITEKTURA. Kościół złożony jest z niewielkiego gotyckiego kościoła i późnobarokowej świątyni wzniesionej na planie krzyża greckiego. Nad skrzyżowaniem naw wznosi się kopuła a pomiędzy ramionami krzyża znajdują się kaplice. Późnobarokowy kościół posiada trzy bliźniacze fasady o podziałach kolumnowych, półkolumnowych i pilastrowych oraz wydatnych gzymsach. Środkowe części fasad są nieco wysunięte do przodu, podzielone na dwie kondygnacje, ujęte kolumnami z półkolumnami i zwieńczone segmentowymi szczytami. Na osi umieszczone są portale wejściowe, ujęte posągami świętych a powyżej znajdują się pola z płaskorzeźbionymi scenami związanymi z objawieniami Vincenzy Passini. W górnych kondygnacjach rozmieszczone są okna o wykroju wydłużonego ośmioboku z parami posągów świętych po bokach. Boczne pola fasad wypełnione są oknami o wykroju trójlistnej koniczyny i umieszczonymi poniżej wnękami z posągami świętych. Pola te wieńczy balustrada z kolejnymi posągami. Wszystkie posągi i płaskorzeźby na fasadach wykonał Orazio Marinali z Bassano. Ramiona krzyża nakryte są dachami dwuspadowymi a między nimi wznosi się kopuła z latarnią na wysokim tamburze, przeprutym eliptycznymi oknami. Gotycka część kościoła posiada trójdzielną fasadę, z ostrołukowym portalem i rozetą na osi oraz ostrołukowymi oknami w bocznych polach. Wewnątrz ściany kościoła rozczłonkowane są pilastrami i półkolumnami, dźwigającymi wydatne gzymsy. Kopuła wsparta jest na potężnych filarach opiętych podwójnymi półkolumnami. Ramiona krzyża nakrywają sklepienia kolebkowo krzyżowe. Gotycka część kościoła nakryta jest sklepieniami krzyżowo-żebrowymi.

WYPOSAŻENIE I WYSTRÓJ WNĘTRZA. Sklepienia pokryte są malowanymi plafonami w obramieniach stiukowych. Także pendentywy kopuły ozdobione są bogatą dekoracją stiukową. Dekorację rzeźbiarską wewnątrz kościoła wykonał Orazio Marinali, który jest autorem m.in. figuralnych kropielnic. W ołtarzu głównym umieszczona jest łaskami słynąca figura Madonny z Monte Berico, wykonana w 1430 r. przez Nicolo da Venezia. Nad ołtarzem zawieszony jest wielkoformatowy obraz przedstawiający scenę objawienia Maryjnego, namalowany w 1651 r. przez Giulio Carpioniego. W ołtarzu po prawej stronie ołtarza głównego umieszczony jest obraz Piety, dzieło Bartolomeo Montagny z początku XVI w. Warto jeszcze zwrócić uwagę na inne obrazy w ołtarzach: obraz Koronacji Marii w otoczeniu świętych, namalowany w 1606 r. przez Palmę il Giovane oraz alegoryczny obraz Chwała Francesco Grimaniego, namalowany przez Giulio Carpioniego w XVII w. W refektarzu znajduje się dużych rozmiarów obraz Paolo Veronese Wieczerza świętego Grzegorza Wielkiego namalowany w 1572 r.

LITERATURA

Venedig und Venetien, opr. zb., Augsburg 1998
Strona internetowa: https://web.archive.org/web/20111215173959/http://preghiereagesuemaria.it/sala/santuario%20di%20monte%20berico.htm (dostęp 05.12.2020)