obecnie cerkiew greckokatolicka

Lwowski kościół karmelitanek dzięki wspaniałej fasadzie należy do najpiękniejszych barokowych kościołów dawnej Rzeczpospolitej. Sprowadzenie sióstr karmelitanek oraz budowa dla nich kościoła i klasztoru we Lwowie były możliwe dzięki hojnej fundacji, dokonanej przez Jakuba Sobieskiego, wojewodę ruskiego i kasztelana krakowskiego (zm. 1646) wraz z żoną Teofilą z Daniłowiczów. Budowę kościoła rozpoczęto przed rokiem 1644 zapewne według projektu Giovanniego Battisty Gisleniego, włoskiego architekta działającego w Warszawie. Prace budowlane zostały przerwane w czasie powstania Chmielnickiego i wznowiono je dopiero po Potopie szwedzkim. Kolejna przerwa nastąpiła w wyniku wojen z Turcją i dopiero po zwycięstwie wiedeńskim syn fundatora, król polski Jan III Sobieski sfinansował ukończenie fasady w latach 1683-90. Karmelitanki opiekowały się kościołem do momentu kasaty zgromadzenia dokonanej w 1782 r. przez władze austriackie. W 1792 r. kościół zamieniono na magazyn wojskowy a w klasztorze urządzono seminarium duchowne łacińskiej archidiecezji lwowskiej. W 1842 r. kościół odzyskał funkcję sakralną i służył jako świątynia seminaryjna aż do drugiej wojny światowej. Po zagarnięciu Lwowa przez ZSRR w 1945 r. kościół został zamknięty i przeznaczony na cele urzędowe. Po utworzeniu niepodległej Ukrainy przeszedł w ręce kościoła greckokatolickiego. Obecnie w kościele odbywają się tu też nabożeństwa w obrządku rzymskokatolickim. Kościół jest budowlą barokową zbudowana na planie krzyża łacińskiego. Złożony jest z dwuprzęsłowej nawy, płytkich ramion transeptu oraz krótkiego jednoprzęsłowego prezbiterium, zamkniętego ścianą prostą. Nad skrzyżowaniem naw wznosi się niewielka kopuła z latarnią, od zewnątrz w całości skryta pod dwuspadowymi dachami nakrywającymi kościół. Okazała fasada kościoła wzorowana jest na rzymskim kościele Santa Susanna. Jest dwukondygnacjowa, przedzielona wydatnym gzymsem z belkowaniem. Dolna kondygnacja jest pięcioosiowa, podzielona pilastrami toskańskimi i zaakcentowana w środkowej części edykułą wspartą na wysokich półkolumnach i zwieńczoną trójkątnym frontonem. Górna kondygnacja jest węższa, trójosiowa, ujęta po bokach spływami wolutowymi i rozczłonkowana pilastrami jońskimi. Fasadę wieńczy trójkątny fronton z kartuszem z herbami fundatorów: Janina Sobieskich i Sas Daniłowiczów. W konchowych wnękach dolnej kondygnacji fasady wstawione są dwie kamienne wazy a w górnej kondygnacji umieszczone są dwa posągi śś. Józefa i Teresy z Avilla. Warto wspomnieć, że przy dekoracji fasady pracowali rzeźbiarze Stefan Schwaner i Andreas Schlűter. Ściany wewnątrz kościoła rozczłonkowane są pilastrami jońskimi wspierającymi wydatny gzyms z belkowaniem, obiegający całe wnętrze. Nawa, transept i prezbiterium nakryte są sklepieniami kolebkowo-krzyżowymi. Zabytkowe wyposażenie wnętrza przepadło i obecnie jest tu współczesny ikonostas oraz niewielki ołtarzyk o neogotyckiej formie.

Rzut poziomy za: Miłobędzki A., Architektura polska XVII wieku, Warszawa 1980

LITERATURA

Lwów. Ilustrowany przewodnik, wyd. „VIA NOVA”, Wrocław 2001
Miłobędzki A., Architektura polska XVII wieku, Warszawa 1980
Sztuka polska. T. 4, Wczesny i dojrzały barok, Oprac. zb., Arkady 2013