Gdański kościół św. Elżbiety położony jest przy ulicy Wały Jagiellońskie, wytyczonej na linii dawnych fortyfikacji miejskich. Początki kościoła związane są z istniejącym w zachodniej części miasta szpitalem. To właśnie na miejscu wcześniejszej kaplicy szpitalnej zbudowany został od końca XIV w. do 1417 r. obecny kościół. W 1557 r. świątynia została przejęta przez protestantów. W 1884 r. została przekazana armii pruskiej i służyła odtąd jako kościół garnizonowy. W tym też czasie zostało wzniesione neogotyckie prezbiterium. W 1945 r. kościół został poważnie uszkodzony, m.in. runęło wtedy cześć sklepień. Odbudowa kościoła trwała w latach 1947-49 i prowadzili ją księża pallotyni, którzy pod koniec lat 50-tych XX w. odbudowali również budynki szpitalne. Kształt kościoła na przestrzeni wieków nie ulegał większym przekształceniom i obecnie dość wiernie oddaje jego pierwotny wygląd. Jest to niewielki gotycki kościół złożony z czteroprzęsłowej nawy z kruchtą i wieżą od zachodu oraz neogotyckiego prezbiterium. Nawa na zewnątrz opięta jest przyporami i nakryta dachem dwuspadowym a jej wschodni szczyt wypełniają smukłe blendy. Kruchta sięgająca korony murów nawy otwarta jest od zachodu wysoką ostrołukową arkadą. Ośmioboczna wieża jest częściowo nadwieszana nad kruchtą na dwóch kamiennych konsolach i nakryta stożkowym hełmem. Prezbiterium zamknięte jest ścianą prostą, z dużym ostrołukowym oknem ujętym blendami i zwieńczone schodkowym szczytem. Wewnątrz nawa nakryta jest sklepieniami gwiaździstymi sześcioramiennymi z 2. połowy XV w. Wystrój wnętrza jest współczesny, warto jednak zwrócić uwagę na kopię epitafium węgierskiego barona Adama Vay de Vaya, który na początku XVIII w. zmarł w Gdańsku podczas wizyty księcia Franciszka Rakoczego. Epitafium i prochy zmarłego znajdują się obecnie na Węgrzech, dokąd zostały przewiezione około 1900 r.

LITERATURA

Architektura gotycka w Polsce, pod. red. T. Mroczko i M. Arszyńskiego, Warszawa 1995
Friedrich J., Gdańskie zabytki architektury, Gdańsk 1997