Kościół śś. Piotra i Pawła położony jest na Ostrowie Tumskim, zaraz przy Moście Tumskim. Po raz pierwszy wzmiankowany był w 1175 r. jako kaplica cystersów z Lubiąża, ofiarowana zakonowi przez komesa Mikorę. Między rokiem 1241-1257 kaplica ta została rozebrana ze względu na rozbudowę obwarowań zamku. Na obecnym miejscu kościół wzniesiono przed 1268 r. Istniejący do dziś kościół zbudowany został w dwóch etapach: prezbiterium wzniesiono około 1404 r. zaś nawę około 1454 r. Od połowy XV w. kościół służył jako kaplica księży mansjonarzy obsługujących kolegiatę Świętego Krzyża. W 1634 r. w wyniku pożaru zawaliły się sklepienia i dach kościoła. W czasie odbudowy wnętrze prezbiterium nakryto kolebką a nawę płaskim drewnianym stropem. Świątynia poważnie ucierpiała w 1945 r. kiedy to zniszczony został dach i uszkodzone sklepienia. Odbudowa przeprowadzona w latach 1951-62 przywróciła budowli jej pierwotny gotycki charakter m.in. poprzez rekonstrukcję sklepień, wykrojów otworów okiennych i wejściowych oraz ceglanej elewacji. Kościół śś. Piotra i Pawła jest budowlą gotycką, złożoną z kwadratowej nawy i trójprzęsłowego prezbiterium, zamkniętego trójbocznie. Nakryty jest dachami dwuspadowymi. Prezbiterium na zewnątrz opięte jest uskokowymi przyporami, boczne elewacje przeprute są ostrołukowymi oknami wypełnionymi maswerkami. Wewnątrz nawa nakryta jest sklepieniem gwiaździstym wspartym na centralnym filarze, zaś prezbiterium nakrywa sklepienie kolebkowe z lunetami. W prezbiterium znajduje się gotycki tryptyk z około 1480 r. ze sceną Opłakiwania. Warto też odszukać epitafium Jana Szleńskiego z 1710 r. ze znakami Orła i Pogoni. Pod posadzką kościoła mieszczą się krypty, w których chowano duchownych związanych z pobliskim kościołem św. Krzyża.

Rzut poziomy za: Pilch J., Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005

LITERATURA

Antkowiak Z., Kościoły Wrocławia, Wrocław 1991
Pilch J., Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005