dawny jezuitów p.w. Imienia Jezus

Lokalizacja:  Wrocław, pl. Uniwersytecki 1 (51.113889,17.035)
Budowa: 1689-1700
Styl: barok

Dawny wrocławski kościół jezuitów należy do najpiękniejszych barokowych budowli sakralnych Śląska. Wchodzi on w skład zespołu budynków Uniwersytetu Wrocławskiego, który powstał na bazie istniejącego tu dawniej kolegium jezuitów.

HISTORIA. Jezuici przybyli do Wrocławia w końcu XVI w. i początkowo znaleźli schronienie w budynkach krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą. W 1689 r. jezuici rozebrali nadane im przez cesarza Leopolda budynki zamku i rozpoczęli budowę kościoła, być może według projektu włoskiego architekta Teodore Morettiego. Początkowo pracami budowlanymi kierował Mattheus Biener a po jego śmieci w 1692 r. aż do konsekracji świątyni w 1698 r. Johann Georg Knoll. W latach 1722-34 przebudowane zostało wnętrze kościoła według projektu Christopfera Tauscha. Zmieniono wtedy podziały przęseł, przekształcono emporę muzyczną oraz wzniesiono nową wieżyczkę na sygnaturkę. W 1763 r. kościół był remontowany po wojnach austriacko-pruskich o Śląsk. W 1945 r. bomba lotnicza uszkodziła sklepienia, które następnie zrekonstruowano.

ARCHITEKTURA. Kościół złożony jest z pięcioprzęsłowej nawy ujętej po obu stronach rzędami kaplic oraz dwuprzęsłowego prezbiterium z zakrystią od północy. Zachodnie przęsło nawy mieści emporę muzyczną, wspartą na trzech półkolistych arkadach. Kościół nakryty jest dwuspadowym dachem z wieżyczką na sygnaturkę. Fasady zachodnia i wschodnia są trójosiowe, podzielone pilastrami, w środkowej części zdwojonymi, dwukondygnacjowe z dużymi oknami, zwieńczone wydatnymi szczytami. Szczyt zachodni zwieńczony przerwanym przyczółkiem z wazonami, wschodni zamknięty półkoliście, ujęty parami wazonów. Elewacje boczne o dwóch poziomach okien, podzielone są pilastrami. Wewnątrz nawa główna i prezbiterium nakryte są sklepieniami kolebkowymi z lunetami, nad nawami bocznymi i emporami sklepienia żagielkowe. Ściany wewnątrz kościoła rozczłonkowane są parami pilastrów wspierającymi wydatne belkowanie.

WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA jest bardzo bogate i jednolite barokowe. Sklepienia pokryte są iluzjonistyczną polichromią wykonaną w latach 1705-1706 przez wiedeńskiego malarza Johanna Michaela Rottmayera. W nawie przedstawiona jest scena Gloryfikacji Imienia Jezus, w prezbiterium Gloryfikacja Imienia Jahwe oraz Koncert Anielski nad emporą muzyczną. Na wyposażenie kościoła składają się liczne ołtarze, ambona i prospekt organowy. Wystrój rzeźbiarski jest dziełem Franza Josepha Mangoldta i Johanna Albrechta Siegwitza, marmoryzację ścian wykonał Albert Ignaz Provisore.

Autorem zdjęć z wmętrza kościoła jest Andrzej Mleczko.

LITERATURA

Antkowiak Z., Kościoły Wrocławia, Wrocław 1991
Pilch J., Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005