Roma, chiesa di Santa Maria in Traspontina

Kościół położony jest przy Via della Conciliazione na trasie między Bazyliką św. Piotra a Zamkiem św. Anioła. Pierwszy kościół pod tym wezwaniem powstał za pontyfikatu papieża Hadriana I w 2. połowie VIII w. w nieco innym miejscu, bliżej zamku św. Anioła i mostu o tej samej nazwie. Właśnie od bliskości mostu św. Anioła wzięło się wezwanie kościoła (ponte – most). W 1484 r. przy kościele zostali osadzeni karmelitanie, którzy mieli ożywić podupadający kościół. W związku z rozbudową fortyfikacji zamku św. Anioła kościół karmelitów został wyburzony i wzniesiony na nowo na obecnym miejscu w 1566 r. Autorem projektu obecnego barokowego kościoła był architekt Giovanni Sallustio Peruzzi. Kościół złożony jest z nawy ujętej po bokach rzędami pięciu kaplic oraz z transeptu i prezbiterium, zamkniętego ścianą prostą. Nawę główną ramiona transeptu i prezbiterium nakrywa dach dwuspadowy. Rzędy kaplic bocznych nakryte są dachami jednospadowymi. Nad skrzyżowaniem naw wznosi się ośmioboczna kopuła z latarnią. Kopuła został osadzona bez tamburu aby nie ograniczała pola rażenia artylerii rozmieszczonej w zamku św. Anioła. Do lewego ramienia transeptu dostawiona jest niewielka barokowa dzwonnica-kampanilla z 1637 r. na której zawieszony jest ważący 1,5 tony dzwon, zakupiony ze skasowanego opactwa w Anglii. Najbardziej okazałą częścią kościoła jest jego barokowa fasada podzielona wydatnym gzymsem na dwie kondygnacje. Dolna kondygnacja jest pięcioosiowa i podzielona pilastrami korynckimi. W środkowej części mieści się portal główny ujęty półkolumnami i zwieńczony przerwanym naczółkiem, nad którym znajduje się półkolista nisza z rzeźbą Matki Bożej z Dzieciątkiem. W sąsiednich polach fasady znajdują się mniejsze portale boczne zamknięte segmentowymi naczółkami. Skrajne pola fasady są nieco cofnięte i mieszczą w sobie półkoliste wnęki na posągi, zamknięte przerwanymi segmentowymi naczółkami. Górna kondygnacja jest trójosiowa i podzielona jońskimi pilastrami, zaś po bokach ujmują ją spływy wolutowe z wolutami w kształcie elips. W środkowej części znajduje się półkoliście zamknięty otwór okienny nakryty segmentowym naczółkiem. W bocznych polach mieszczą się ślepe prostokątne okna nakryte trójkątnymi naczółkami. Fasadę wieńczy trójkątny szczyt z krzyżem. Do zachodu do fasady przylega niewielka przybudówka z XVIII w., będąca wejściem do Oratorium della Dottrina Cristiana, gdzie dawniej uczono dzieci katechezy. Przybudówkę wieńczy trójkątny szczyt a wejście nakrywa segmentowy naczółek. Wewnątrz nawa główna otwarta jest do naw bocznych półkolistymi arkadami. Ściany rozczłonkowane są pilastrami pokrytymi okładziną z żółtego marmuru, które wspierają wydatny gzyms obiegający wnętrze kościoła. Nawa, prezbiterium i ramiona transeptu nakryte są sklepieniami kolebkowymi z lunetami. Wnętrze kopuły oświetla latarnia oraz cztery z ośmiu okien umieszczonych tuż nad gzymsem. Prezbiterium stanowi chór dla zakonników i jest odseparowane od reszty kościoła. Z bogatego wystroju i wyposażenia wyróżnia się ołtarz główny zaprojektowany przez Carlo Fontanę w 1674 r. Ołtarz posiada formę baldachimu wspartego na jońskich kolumnach i podtrzymywanego przez rzeźby aniołów. W prześwicie ołtarza umieszczona jest bizantyjska ikona Matki Bożej z XIII w. Warto zajrzeć do pierwszej kaplicy na prawo od wejścia, poświęconej św. Barbarze. Kaplicą tą opiekowali się artylerzyści z pobliskiego zamku św. Anioła do czego nawiązuje wystrój jej wnętrza. Następna kaplica poświęcona jest św. Kanutowi, patronowi Danii. Dlatego też kościół nazywany jest duńskim i często był i jest odwiedzany przez Duńczyków zatrzymujących się w Rzymie.

LITERATURA

Strona internetowa: http://www.vicariatusurbis.org/Traspontina/index.html (dostęp 23.12.2013)
Strona internetowa: http://romanchurches.wikia.com/wiki/Santa_Maria_in_Traspontina (dostęp 23.12.2013)