Roma, chiesa di Sant'Agnese in Agone

Lokalizacja: Rzym - Parione, Piazza Navona (41° 53′ 55.58″ N, 12° 28′ 21.21″ E)
Budowa: 1652-1672
Architekci: Girolamo Rainaldi, Carlo Rainaldi, Francesco Borromini
Styl: barok

HISTORIA. Nazwa jednej z najpiękniejszych barokowych świątyń Rzymu pochodzi od Cyrku Domicjana, na miejscu którego została zbudowana. Słowo in agone oznacza bowiem "na placu igrzysk". Budowę kościoła zainicjował papież Innocenty X Pamphili, który polecił przebudowę całego Piazza Navona. Wraz z kościołem powstał pałac rodu Pamphili i znajdujące się dziś na placu fontanny. Prace budowlane przy kościele św. Agnieszki ruszyły w 1652 r. według projektu i pod kierunkiem Girolama i Carlo Rainaldich. Jednak już w następnym roku budowę doprowadzoną do parteru przejmuje Francesco Borromini, któremu udaje się wprowadzić pewne zmiany w projekcie kościoła i którego wpływ na obecny kształt budowli jest najbardziej znaczący. Mimo tego w 1657 r. ponownie nadzór nad budową przejmuje Carlo Rainaldi, który doprowadza ją do końca w 1672 r.

ARCHITEKTURA. Kościół zbudowany jest na planie krzyża greckiego, z dużą nawą, w której narożnikach znajdują się półkoliście zamknięte wnęki ołtarzowe. Znacznie obszerniejsze są aneksy na osiach wschód-zachód i północ-południe, od zachodu jest to prezbiterium, od wschodu przedsionek, zaś od północy i południa kaplice boczne. Kościół nakryty jest potężną kopułą z latarnią, na wysokim tamburze, który od zewnątrz obwiedziony jest ośmioma parami pilastrów. Fasada frontowa od strony Piazza Navona jest wklęsła w części środkowej i ujęta po bokach w wysunięte o przodu dwie smukłe wieże. Część środkowa zwieńczona jest trójkątnym portykiem, wspartym na dwóch parach kolumn. Wewnątrz kościół rozczłonkowany jest kolumnami i pilastrami dźwigającymi wydatny gzyms z belkowaniem.

WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Freski sklepienia kopuły wykonał Cirio Ferri z uczniami, zaś alegorie cnót w żagielkach pod kopułą malował Giovanni Battista Baciccia. Wnętrze kościoła zdobią barokowe ołtarze z licznymi rzeźbami i dekoracją stiukową. Wśród nich wyróżnia się ołtarz główny z 1688 r., przedstawiający cud św. Agnieszki, który wykonali Alessandro Algardi i Ercole Ferrata. Inne warte uwagi ołtarze to: ołtarz Świętej Rodziny Domenico Guidiego, ołtarz św. Aleksego, ołtarz śmierci św. Cecylii, ołtarz Męczeństwa św. Eustachego czy ołtarz Męczeństwa św. Emerenziana.

LITERATURA

Hintzen-Bohlen B., Rzym. Sztuka i architektura, wyd. Ullmann 2008
Sztuka Świata t. VI, wyd. Arkady, Warszawa 1994
Sztuka baroku, pod. red. R. Tomana, wyd. Konemann 2000
Strona internetowa: http://www.santagneseinagone.org/homepage.html