Klasztor bernardynów został założony w Krakowie przez św. Jana Kapistrana, który przybył do Polski w 1453 r. Jeszcze tego samego roku kardynał Zbigniew Oleśnicki ufundował dla zakonników drewniany kościół tuż obok wawelskiego wzgórza. Także z fundacji kardynała Oleśnickiego rozpoczęła się budowa murowanej świątyni gotyckiej, która trwała do końca XV w. W czasie najazdu szwedzkiego na Kraków w 1656 r. kościół ten został niemal całkowicie zniszczony. Następnie w latach 1670-80 został odbudowany w stylu barokowym według projektu architekta Krzysztofa Mieroszewskiego. Powstała budowla złożona z trójnawowego bazylikowego korpusu, transeptu i wydłużonego prezbiterium, zamkniętego ścianą prostą. Kościół poprzedzony jest szeroką 5-osiową fasadą o trzech kondygnacjach, ujętą w dwie wieże nakryte barokowymi hełmami z latarniami. We wnękach wszystkich kondygnacji umieszczone są posągi świętych m.in.: Bernardyna ze Sieny, Szymona z Lipnicy czy Jana Kapistrana. Wewnątrz nawy boczne otwarte są do nawy głównej półkolistymi arkadami, środkowe przęsło transeptu jest również wydzielone półkolistymi arkadami oraz wydatnymi filarami o ściętych narożach. Ściany podzielone zostały pilastrami parzystymi, zwielokrotnionymi w transepcie, o kompozytowych kapitelach. Nawa główna, prezbiterium i ramiona transeptu nakryte są sklepieniami kolebkowymi, zaś nawy boczne sklepieniami krzyżowymi. W krzyżu kościoła znajduje się kopuła na pendentywach, z zewnątrz wpuszczona w dach, by dawniej nie zasłaniać przedpola działom broniącym Wawelu. Wystrój wnętrza jest bardzo bogaty i pochodzi przeważnie z okresu baroku. Zespół rokokowych ołtarzy z 2. poł. XVIII w. został zakomponowany kulisowo, co robi na widzu duże wrażenie. W ołtarzach tych umieszczone są obrazy z XVII i XVIII w., wśród nich oglądać można cztery dzieła Franciszka Lekszyckiego, bernardyna z tutejszego klasztoru, namalowane  w latach 1659-64. Są to: Ostatnia Wieczerza w ołtarzu głównym, Upadek pod Krzyżem i Ukrzyżowanie w transepcie oraz św. Antoni Padewski w jednym z bocznych ołtarzy. Chyba najciekawszym miejscem w kościele jest kaplica św. Anny przylegająca do lewego ramienia transeptu. Znajduje się w niej piękna późnogotycka rzeźba św. Anny Samotrzeć, wykonana w warsztacie Wita Stwosza w końcu XV w. oraz interesujący obyczajowo obraz Taniec Śmierci z połowy XVII w. Z prawego ramienia transeptu wchodzimy do kaplicy św. Szymona z Lipnicy, bernardyna zmarłego w tutejszym klasztorze w 1482 r. Jego doczesne szczątki spoczywają w marmurowym sarkofagu, który stanowi część barokowego ołtarza wykonanego w 1662 r. Cennym zabytkiem jest też barokowy prospekt organowy, wykonany w 1702 r. przez organmistrza bernardyna - o. Euzebiusza Pasierbskiego, z organami pochodzącymi z początku XX w.

Tekst umieszczony 01.08.2009
Dziękuję Piotrowi Matodze za informacje na temat organów.

LITERATURA

Adamczewski J., Kraków od A do Z, Kraków 1992
Dobrowolski T., Sztuka Krakowa, Kraków 1978
Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, T. IV, Miasto Kraków, cz. IV, Kazimierz i Stradom. Kościoły i klasztory, 1, pod red. I. Rejduch Samkowej i  J. Samka, Warszawa 1987
Krasnowolski B., Leksykon zabytków architektury Małopolski, Warszawa 2013
Łoziński J., Pomniki sztuce w Polsce, T. 1, Małopolska, Warszawa 1985
Rożek M., Gondkowa B., Leksykon kościołów Krakowa, Kraków 2003
Strona internetowa: http://www.bernardyni.com.pl/