Fundacja pierwszego kościoła na tym miejscu w 1184 r. z inicjatywy księcia krakowskiego Kazimierza Sprawiedliwego, związana jest z przywiezieniem do Krakowa z Rzymu relikwii św. Floriana. Według legendy w tym miejscu właśnie zatrzymały się wozy wiozące relikwie dla katedry wawelskiej. Pierwotna romańska bazylika została konsekrowana w 1216 r. przez bpa krakowskiego Wincentego Kadłubka. Kościół od samego początku posiadał rangę kolegiaty, nad którą patronat sprawowali do XVI w. polscy królowie. Z racji swego położenia poza murami obronnymi kościół był wielokrotnie niszczony w czasie najazdów obcych wojsk, następnie odbudowywany w aktualnie obowiązującym stylu. Obecny wygląd kościoła pochodzi z 2. poł. XVII w., kiedy to odbudowany został po zniszczeniach najazdu szwedzkiego. Konsekracji tej świątyni dokonał Mikołaj Oborski, bp sufragan krakowski. Jest to budowla barokowa z zachowanymi elementami gotyckimi, złożona z trójnawowego, czteroprzęsłowego korpusu i trójprzęsłowego prezbiterium, zamkniętego trójbocznie. Po bokach naw bocznych dobudowane są po cztery kwadratowe kaplice. Fasada zwieńczona jest trójkątnym szczytem, ujętym w dwie kwadratowe wieże, wyrastające z zachodnich przęseł naw bocznych oraz poprzedzona kruchtą, nakrytą kopułą z latarnią. Wieże nakryte są hełmami z latarniami i zwieńczone żelaznymi krzyżami. Dachy nad korpusem i prezbiterium dwuspadowe, nad kaplicami pulpitowe i kopuły z latarniami. Na zewnętrznej ścianie prezbiterium znaleźć możemy późnogotycką płaskorzeźbę z około 1500 r., przedstawiającą Ogrojec i wiązaną z nazwiskiem samego Wita Stwosza. Ściany wewnątrz kościoła zdobi rokokowa dekoracja stiukowa wykonana w 1761 r. przez Wojciecha Rojowskiego. W barokowym ołtarzu głównym z XVII w. umieszczony jest obraz św. Floriana, namalowany w 1686 r. przez Jana Trycjusza, nadwornego malarza króla Jana III Sobieskiego. Po obu stronach prezbiterium widzimy stalle kanonickie z 1735 r. z obrazami w zapleckach, wykonane zapewne w warsztacie Antoniego Frączkiewicza. Spośród kilkunastu ołtarzy bocznych warto zwrócić uwagę przynajmniej na trzy. W pierwszym z nich ustawionym w prezbiterium po prawej stronie ołtarza głównego, znajduje się gotycka płaskorzeźba z około 1400 r., umieszczona w predelli. W drugim w kaplicy św. Anny znajdują się rzeźby św. Jan Chrzciciela i trzech aniołów, pochodzące z późnogotyckiego ołtarza z 1518 r., przypisywanego warsztatowi Hansa Suessa z Kulmbachu, fundowanego przez Jana Bonera do kaplicy św. Jana Chrzciciela w kościele Mariackim. Wreszcie w ostatnim, późnobarokowym ołtarzu w kaplicy w św. Jana Kantego z 1761 r. umieszczony jest obraz Cud św. Jana Kantego z dzbanem, malowany ok. 1767 r. przez Tadeusza Kuntze Konicza. Z innych zabytków warto zwrócić uwagę na rokokowy prospekt organowy z lat 1756-61 oraz barokowe chrzcielnicę i ambonę, tę ostatnią wykonaną przez Antoniego Frączkiewicza. Na koniec warto wspomnieć, że w latach 1949-51 wikariuszem był tutaj Karol Wojtyła, późniejszy papież Jan Paweł II.

LITERATURA

Adamczewski J., Kraków od A do Z, Kraków 1992
Dobrowolski T., Sztuka Krakowa, Kraków 1978
Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, T. IV, Miasto Kraków, cz. VIII, Kleparz. Kościoły i klasztory, pod red. I. Rejduch-Samkowej i  J. Samka, Warszawa 2000
Krasnowolski B., Leksykon zabytków architektury Małopolski, Warszawa 2013
Miłobędzki A., Architektura polska XVII wieku, Warszawa 1980
Rożek M., Gondkowa B., Leksykon kościołów Krakowa, Kraków 2003