Praha - Staré Město, kostel sv. Martina ve zdi

Lokalizacja: Praga-Stare Miasto, Martinská 8 (50.083039, 14.419929)
Budowa: przed 1178 r., przebudowa po 1350 r.
Styl: gotyk

Nazwa kościoła pochodzi od jego dawnego usytuowania przy murze Starego Miasta. W kościele tym w 1414 r. wierni po raz pierwszy przystąpili do komunii pod dwiema postaciami, chleba i wina, co było efektem nauk czeskiego kaznodziei Jana Husa.

HISTORIA. Kościół został zbudowany przed 1178 r. jako parafialny dla osady Újezd, która po założeniu Starego Miasta znalazła się w jego granicach. Była to jednonawowa romańska budowla, która został rozbudowana po 1350 r. Dobudowano wtedy prezbiterium, dwie boczne nawy i wieżę. W 1678 r. kościół został zniszczony przez pożar, a w efektem odbudowy jest m.in. obecny kształt wieży. W 1787 r. kościół został zamknięty i był i wykorzystywany m.in. jako magazyn. Dopiero w latach 1905-06 budowla odzyskała swój pierwotny wygląd, dzięki pracom przeprowadzonym przez architekta Kamila Hilberta. Obecnie świątynia służy wiernym Czeskobraterskiego kościoła ewangelickiego.

ARCHITEKTURA. Gotycki kościół złożony jest trójnawowego korpusu i prezbiterium zamkniętego ścianą prostą. Od południa do nawy głównej dostawiona jest wieża, zwieńczona nakryta dwuspadowym daszkiem. Kamienne elewacje kościoła przeprute są ostrołukowymi oknami, które wykonano w czasie rekonstrukcji kościoła. Nawa główna nakryta jest oryginalnym gotyckim sklepieniem krzyżowo-żebrowym, wspartym na służkach, prezbiterium nakrywa także gotyckie sklepienie sieciowe. Pozostałe detale architektoniczne jak portal zachodni czy maswerki w oknach są neogotyckie i pochodzą z początku XX w. Starszy je późnobarokowy portal prowadzący do północnej nawy ujety kolumnami i zwieńczony trójkątnym naczółkiem.

WYPOSŻENIE WNĘTRZA. W pozbawionym zabytkowego wyposażenia wnętrzu zwraca uwagę renesansowa płyta nagrobna Miloty z Dražic, umieszczona w północnej nawie kościoła.

Na zewnętrznej północnej ścianie prezbiterium umieszczona jest tablica upamiętniająca wybitnym czeskich rzeźbiarzy z rodziny Brokoffów: Jana, Michala Josefa i Ferdinanda Maximiliana, którzy zostali pochowani na otaczającym kościół cmentarzu.

LITERATURA

Pernal M., Praga. Spacerownik historyczny, Warszawa 2013
Szymański R., Złota Praga. Historie nie do opowiedzenia, Polanica Zdrój 2013